Lichenificatie is de beschrijvende term voor vergroving van het huidreliëf en verdikking van de huid (acanthose) die optreedt door chronisch krabben bij jeuk. Lichenificatie is een van de diagnostische kenmerken van atopisch eczeem. Bij atopisch eczeem wordt lichenificatie vooral gezien in de knieholten, de elleboogsplooien, de polsen, en soms op de handruggen en voetruggen. Ook wordt het gezien bij lichen simplex chronicus (prurigo circumscripta) en de varianten daarvan perianaal (pruritus ani), op het scrotum (neurodermatitis scroti, pruritus scroti) en op de vulva (pruritis vulvae). Jeuk is de primaire oorzaak.



Lichenificatie wordt gezien bij:
Atopisch eczeem, lichen simplex chronicus, pruritus ani, pruritus vulva, pruritus scroti, lichen planus (hypertrophicus), lichenoïde toxicodermie, contacteczeem, nummulair eczeem, eczema nno, amyloidosis, pretibiaal myxoedeem; candida, morbus Hailey-Hailey, extramammaire Paget.

PA:
Uitgesproken acanthose, verlengde retelijsten, met wisselende lengte. Hyperkeratose, soms focale parakeratose en hypergranulose. In de dermale papillen verticaal georienteerde collageenvezels, fibroblastrijk.

Therapie:
Klasse III-IV corticosteroïden. Krachtige corticosteroïden zijn nodig om de vicieuze cirkel (jeuk-krabben-jeuk) te doorbreken.
R/ Diprosone zalf
R/ Dermovate zalf
R/ salicylzuur 10% in dermovate zalf
R/ teerpreparaten en combinaties van teer en corticosteroïden, eventueel onder occlusie.


Author(s):
dr. Jan R. Mekkes. Dermatologist, Amsterdam UMC.