Het
large cell acanthoma is een variant van een
lentigo solaris met als bijzonder histologisch
kenmerk dat de keratinocyten circa 2 keer zo groot zijn als normaal. Het is
een benigne aandoening. Het gaat wel om een afwijkende celkloon die ontstaan
is door zonlicht-geïnduceerde DNA schade. Het large cell acanthoma is
oorspronkelijk beschreven door Pinkus als een voorbeeld van
'sunlight-induced clonal growths of abnormal epidermal cells'. Acanthoma is
afgeleid van het Grieks (doorn) en duidt tumoren aan die uitgaan van het
stratum spinosum (stekellaag). In recentere publicaties wordt large cell
acanthoma beschouwd als een lentigo solaris / lentigo senilis met cellulaire
hypertrofie.
Klinisch beeld:Lichtbruine (soms
roodbruine of donkerbruine) macula of oppervlakkige plaque, enkele mm tot
enkele cm groot, op zonbeschenen gebieden, vooral gelaat en extremiteiten,
bij ouderen met een blanke huid. Het lijkt op een lentigo solaris of op een
actinische keratose. De laesies lijken wat dikker te zijn dan een gewone
lentigo solaris. Meestal solitair, soms zijn er multipele laesies.
 |
 |
 |
| large
cell acanthoma |
large
cell acanthoma |
large
cell acanthoma |
 |
 |
 |
| large
cell acanthoma |
large
cell acanthoma |
large
cell acanthoma |
DD: lentigo senilis
/ lentigo solaris,
actinische keratose,
benigne
lichenoide keratosis,
verruca seborroica,
morbus Bowen,
lentigo maligna,
superficial spreading melanoma,
pale cell acanthoma of Degos.
Diagnostiek:Vaak wordt een biopt afgenomen, onder de DD
lentigo solaris, lentigo maligna, melanoom, actinische keratose, of benigne
lichenoïde keratose, en wordt pas achteraf door de patholoog de diagnose
large cell acanthoma gesteld.
PA:Epidermis kan hyperkeratotisch, acanthotisch,
papillomateus of atrofisch zijn. Vaak hypergranulose. De keratinocyten hebben
een nucleus en hoeveelheid cytoplasma die twee keer zo groot is als normaal.
De overgang is abrupt. Soms enige atypie. Lichte toename pigment in de basale
laag.
 |
| large
cell acanthoma |
Foto:
L. Wozniak en K.W. Zielinski - Wikimedia (Creative Commons License
3.0).
Therapie:Omdat het een goedaardige afwijking
is, is behandeling niet medisch noodzakelijk. Soms is er toch de vraag om de
plek te behandelen, om cosmetische redenen of vanwege klachten zoals jeuk of
irritatie. Er zijn verschillende opties om een large cell acanthoom te
verwijderen, waaronder cryotherapie en ablatieve laser behandeling.
Cryotherapie.
Curettage.
Curettage
en elektrocoagulatie.
CO2
laser.
Excisie
(bij kleine laesies).
Fotodynamische therapie.
R/ lokale retinoïden (isotretinoïne crème).
Referenties
| 1. |
Pinkus H. Epidermal mosaic in benign and
precancerous neoplasia (with special reference to large cell acanthomas).
Acta Dermatol (Kyoto) 1970;65:75. |
| 2. |
Sánchez Y, del Rio E, Requena L. Large-cell
acanthoma is a distinctive condition. Am J Dermatopathol 1992;14:140. |
| 3. |
Mehregan DR, Hamzavi F, Brown K. Large cell
acanthoma. Int J Dermatol 2003;42:36. |
| 4. |
Fraga GR, Amin SM. Large cell acanthoma:
a variant of solar lentigo with cellular hypertrophy. Cutan Pathol
2014;41(9):733-739. |
| 5. |
Pindado-Ortega C, Fernández-González P,
Buendía-Castaño D, Carrillo-Gijón R, Harto-Castaño A,
Pérez-García B. Two cases of large cell acanthoma successfully
treated with photodynamic therapy. Dermatol Ther
2018;31(4):e12603. |
| 6. |
Wojtania J, Biernat W, Woźniacka A. Large
cell acanthoma - clinical and nosological controversies.
Dermatology Review/Przegląd Dermatologiczny 2024;111(2):140-143. |
Author(s):dr. Jan R. Mekkes. Dermatologist, Amsterdam UMC.
ICD10: D23.9
