Nivolumab is een humaan immunoglobuline G4 (IgG4) monoklonaal antilichaam (HuMAb), dat zich bindt aan de geprogrammeerde celdood-1(PD-1)-receptor en de interactie met PD-L1 en PD-L2 blokkeert. De PD-1-receptor is een negatieve regulator voor T-cel-activiteit, waarvan is aangetoond dat deze betrokken is bij de controle van T-cel-immuunresponsen. De liganden PD-L1 en PD-L2, die tot uiting komen in antigeen-presenterende cellen, kunnen door tumoren of andere cellen in de micro-omgeving van de tumor tot expressie worden gebracht. Hechting van PD-1 aan deze liganden zorgt voor de remming van T-cel-proliferatie en secretie van cytokines. Nivolumab maakt T-cel-responsen mogelijk, waaronder antitumorresponsen, door middel van blokkering van PD-1 binding aan PD-L1 en PD-L2 liganden. Dit leidt tot een verminderde tumorgroei.

Nivolumab wordt in nederland toegepast bij verschillende maligniteiten zoals melanoom, niet-kleincellig longcarcinoom (NSCLC), maligne pleuraal mesothelioom (MPM), niercelcarcinoom (RCC), klassiek Hodgkin-lymfoom (cHL), plaveiselcelcarcinoom van het hoofd-halsgebied (SCCHN), urotheelcarcinoom, mismatch-repair-deficiënt (dMMR) of microsatellietinstabiliteit-hoog (MSI-H) colorectaalcarcinoom (CRC), oesofageaal plaveicelcelcarcinoom (OSCC), carcinoom van de oesofagus of gastro-oesofageale overgang (OC of GEJC), adenocarcinoom van de maag, gastro-oesofagele overgang (GEJC) of oesofagus.

Nivolumab kan veel bijwerkingen hebben waaronder veel cutane bijwerkingen. Éen van de bijwerkingen is het ontstaan van een klassieke lichen planus. Er zijn verschillende case-reports verschenen die deze bijwerking beschrijven. Niet alleen gewone lichen planus, ook lichen planus pemphigoides, hypertrofische lichen planus en lichenoïde geneesmiddelenreacties zijn beschreven.





Author(s):
dr. Jan R. Mekkes. Dermatologist, Amsterdam UMC.